Tayyare Şehitleri Anıtı

• Location: Istanbul/Turkey
• Client: Istanbul Enerji & Istanbul Metropolitan Municipality
• Sector: Civic & Government, Masterplanning
• Size: -
• Year: 2023
• Scope: Lighting Design & Consultancy.

Tayyare Şehitleri Anıtı, İstanbul’un tarihî katmanlarının yoğunlaştığı Saraçhane bölgesinde, kentsel bellek ve kamusal temsil gücünü bir arada taşıyan önemli bir anıttır. EC Lighting Design Studio olarak gerçekleştirdiğimiz uygulama, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve İstanbul Enerji koordinasyonunda yürütülen Saraçhane Aydınlatma Masterplanı’nın üçüncü adımını oluşturur. Bu uzun soluklu masterplan, sadece bir alan düzenlemesi değil; yön bulmadan güvenliğe, gece kimliğinden kentsel sürekliliğe uzanan kapsamlı bir stratejidir. Biz de bu adımda, anıt ölçeği ile çevresindeki yaya omurgasını aynı bütün içinde ele alarak, mekânın tarihsel ağırlığını görünür kılan tutarlı bir ışık dili geliştirdik.

Tasarım yaklaşımımızda, anıtın mimari oranlarını ve yüzey karakterini gereğinden fazla dramat

ize etmeden vurgulayan, düşük kamaşmalı ve sıcak ton ağırlıklı bir katmanlama tercih ettik. Gövde boyunca yükselen ışık, sembolik kırık tepe detayını ve kabartmaları zarifçe ortaya çıkarırken, çevresel aydınlatma seviyeleri kontrollü tutuldu; böylece anıt, gecenin içinde aşırı parlaklığa başvurmadan sakin ama kararlı bir görünürlüğe kavuştu. Yaya dolaşımını destekleyen hatlar, park içi peyzaj noktaları ve giriş yaklaşım aksları, yönlendirme ve güvenlik kriterlerini karşılayacak biçimde incelikli ışık işaretleriyle tamamlandı. Armatür yerleşimlerinde iz bırakmayan montaj prensipleri ve bakım/işletme verimliliği yüksek kaynaklar tercih edilerek hem koruma ilkelerine saygı duyuldu hem de sürdürülebilir bir işletim hedeflendi.

Sonuçta ortaya çıkan gece kimliği, Saraçhane Masterplanı’nın bütüncül vizyonu içinde, anıtı “anıtsal saygı” ile “kamusal işlev” arasında dengede konumlandırır. Işık burada yalnızca aydınlatma aracı değil; kentin geçmişiyle kurduğu bağı anlatan bir dil, mekânın ritmini sakinleştiren bir eşlikçi ve ziyaretçiye saygılı bir rehberdir. Bu yaklaşım, İstanbul’da anıt ve çevresi tasarımlarında aradığımız ölçülülük, okunabilirlik ve süreklilik ilkelerini görünür kılarak, kentsel belleğe kalıcı bir katkı sunar.